| < Czerwiec 2017 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    



© Archiwum Ryszarda Matuszewskiego
Warszawa 2009-2017
http://ryszardmatuszewski.blox.pl
All rights reserved



Administracja strony:
Mariusz Kubik

e-mail


































































* * *

Materiały (w szczególności: zdjęcia, teksty, multimedia, elementy grafiki) zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione są prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Wykorzystywanie ich w innych serwisach internetowych, na blogach itp. wymaga zgody. Dotyczy to przede wszystkim materiałów pochodzących od osób trzecich (np. zdjęć z Agencji Fotograficznych).


statystyka


niedziela, 02 maja 2010
"Literatura polska 1939-1991" (1992)

.

„Literatura polska 1939-1991”, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1992, 1995, 1999.

*   *   *

Od autora

Decyzję napisania na nowo zarysu dziejów literatury polskiej po 1939 r., tym razem obejmującego już całe półwiecze, podjąłem w poczuciu obowiązku dostarczenia nauczycielom i maturzystom książki uwzględniającej przemiany, jakie nastąpiły w naszym kraju i w całym świecie.

Książkę tę pisałem w poczuciu nieoczekiwanej szansy pokazania dziejów literatury lat 1939-1991 bez ingerencji cenzury, bez konieczności ustawicznych kompromisów pomiędzy własnymi przekonaniami a tym, co w danej chwili dopuszczalne i możliwe do przeforsowania. Takiej szansy - ze względu na mój wiek może już niepowtarzalnej - nie chciałem stracić.

Pisałem ją z radością, że mogę wreszcie zaprezentować własny punkt widzenia na literaturę i życie literackie epoki, której początki mają dziś we mnie jednego z nielicznych już żyjących świadków.

Ta rola bezpośredniego świadka i uczestnika wielu wydarzeń w jakiś sposób określa charakter książki. Jest ona - niezależnie od wszelkich moich starań o obiektywizm spojrzenia - książką bardzo osobistą. Przede wszystkim wykracza poza zakres informacji, które powinien wynieść ze szkoły maturzysta: jest pod tym względem pisana niewątpliwie „na wyrost". Jest to założenie przyjęte przez mnie świadomie. Adresuję je bowiem głównie do tych, których pogłębienie wiedzy o przedmiocie może zainteresować, do wszystkich młodych ludzi, którzy lubią literaturę i pragną dowiedzieć się o niej czegoś więcej, niż to wynika ze szkolnego programu. Wiem od nauczycieli, z którymi mam kontakt, że taka książka jest potrzebna, a sprawą nauczyciela właśnie pozostaje wskazanie uczniowi, co z niej powinien sobie przyswoić. Zresztą dostosowanie książki do jakiegokolwiek - dzisiejszego czy jutrzejszego - programu nauczania jest sprawą trudną do rozwiązania i do przewidzenia. Wiem z trzydziestopięcioletniego doświadczenia, jak bardzo programy te są zmienne. Myślę zresztą, że odmienność czasów, w które wstąpiliśmy, polega m.in. na tym, że nauczyciele zyskają znacznie większą niż w PRL swobodę w sposobie nauczania literatury i żywię nadzieję, że moja książka będzie - przy takim założeniu - nie tyle „obowiązująca", ile po prostu przydatna.

Chciałbym też, aby czytelnik zdawał sobie sprawę, że jest to książka pisana z perspektywy krytyka towarzyszącego przemianom naszej literatury od półwiecza. Byłbym bardzo rad, gdybym mógł skonfrontować moje spojrzenie ze spojrzeniem kogoś młodszego, kto na opisywaną epokę patrzy już z innej perspektywy. Nie chciałbym moim ujęciem niczego monopolizować, lecz zostawić świadectwo. Świadectwo autora, który po raz pierwszy pisał czując się wolny od konieczności kompromisów, na które się godził, uznając co prawda ich pragmatyczną celowość, ale ze świadomością, że kompromisy są zawsze sprawą przykrą.

RYSZARD MATUSZEWSKI

Spis rzeczy

Od autora

Lata wojny i okupacji

* Dwie okupacje. Planowe niszczenie kultury polskiej przez hitlerowców

* Konspiracyjna działalność kulturalna

* Programowa zagłada ludności żydowskiej i jej konsekwencje dla polskiej kultury

* Okupacja sowiecka

* Wojenne losy pisarzy

* Poezja czasu wojny

 

* Krzysztof Kamil Baczyński

* Tadeusz Gajcy

Lata nadziei i złudzeń (1945 - 1948)

* Narodziny PRL. Uwarunkowania polityczne

* Początki życia literackiego w PRL

* Pierwsze książki: zbiory poezji

* Proza: przewaga tematyki wojenno-okupacyjnej

* Powieściopisarstwo historyczne

* Obraz lat międzywojennych

* Problemy wsi

* Problem realizmu

* Tendencje w poezji

* Teatr i dramat

* Publicystyka i krytyka

* Najmłodsze pokolenie pisarzy

* Literatura na emigracji

Stalinizm. Socrealizm. „Odwilż” (1949 -1956)

* Polityczne tło zmian w życiu kulturalnym i w literaturze

* „Realizm socjalistyczny”

* Graniczny rok 1949 w literaturze

* „Niemcy” Leona Kruczkowskiego

* Paroksyzm zniewolenia. Dyskusje o poezji

* Zmiany organizacyjne. Literatura odgórnie sterowana

* Emigracja Czesława Miłosza. Samobójstwo Tadeusza Borowskiego

* Literatura polska w początkach lat pięćdziesiątych na emigracji

* Pierwsze zmiany w klimacie życia kulturalnego w Polsce

* Śmierć Stalina i jej bezpośrednie konsekwencje

* Walka z Kościołem

* „Odwilż”

* Przełomowy rok 1956. Zmiany polityczne

* Rozwój wydarzeń w życiu kulturalnym

* Nowy klimat w poezji

* Recepcja literatury obcej oraz polskiej twórczości emigracyjnej

* Literatura lat 1954 - 1956 na emigracji

Między „październikiem” a „marcem” i „grudniem” (1957 - 1970)

* Polityczne uwarunkowania życia literackiego

* Etapy walki o zakres swobód w literaturze

* Walka z „rewizjonizmem”. Likwidacja „Po prostu”

* Sprawa Marka Hłaski

* Próby przywrócenia jedności polskiej literaturze

* Literatura „rozrachunkowa”

* Narastanie konfliktu z opozycją w środowisku literackim

* Likwidacja Klubu Krzywego Koła

* Warszawska „Kultura”

* „List 34” i procesy przeciw pisarzom za współpracę z emigracją

* Nowy spór z Kościołem

* Sprawa Leszka Kołakowskiego

* Opozycja w środowisku młodzieży

* Pisarze a „wydarzenia marcowe”

* Główne nurty i tendencje w literaturze

* Poezja. Klimat ogólny

* Poeci starszej generacji. Satyrycy

* Przemiany w twórczości poetów średniego i młodszego pokolenia

* Proza. Odejście od konwencji socrealizmu

* Empiryzm. Proza obserwacji obyczajowej

* W stronę problematyki psychologicznej

* W stronę umowności i paraboli

* Mitologizacja rzeczywistości

* Zwrot ku narracji zastępującej fabułę i ku monologowi wewnętrznemu

* Rzeczywistość kreowana

* Między prozą, dziennikiem i esejem. Pogranicze gatunków. Powieść autotematyczna

* Tematy i problemy. Wojna i okupacja

* Polityka i egzotyka

* Proza o przemianach wsi

* Powieściopisarstwo i eseistyka historyczna

* Literatura faktu

* Przemiany w dramaturgii

* Esej literacki

* Ważniejsze zjawiska w krytyce literackiej

Narastanie kryzysu. Dwa obiegi literackie. „Solidarność”(1971 - 1981)

* Tło polityczne. Wątłe przesłanki nadziei

* Inicjatywy młodych

* Konflikty z cenzurą

* Przemiany postaw

* Wewnętrzne sprzeczności polityki kulturalnej

* Kryzys drugiej połowy lat siedemdziesiątych. „Memoriał 59”

* Powstanie KOR-u i literatury drugiego obiegu

* „Czwarta księga cenzury”

* Towarzystwo Kursów Naukowych i drugoobiegowe życie literackie

* Lata przełomu. Powstanie „Solidarności”

* Poezja, Pożegnania i zamknięcia

* Niespodzianki

* Kontynuacje. Związki z aktualnością

* Młodzi poeci

* Proza. Brak obrazu współczesności. W poszukiwaniu prawd uniwersalnych

* Rzeczywistość odrealniona i zmetaforyzowana

* „Galernicy wrażliwości"

* Wędrówki w przeszłość

* Bliżej współczesności

* Pogranicze gatunków. Różne odmiany dzienników literackich

* Literatura faktu

* Proza młodych

* Teatr i dramaturgia

* Film

* Krytyka i esej

Od stanu wojennego do Polski suwerennej (1982—1991)

* Życie literackie w okresie stanu wojennego. Praca kulturalna

* Walka o Związek Literatów Polskich i PEN Club

* Kryzys i upadek systemu komunistycznego w Polsce

* Nowe warunki życia literackiego

* Literatura stanu wojennego

* Lata osiemdziesiąte: zmiany na mapie poezji

* Proza lat osiemdziesiątych. Świadkowie współczesnych wydarzeń

* Pamięć o zagładzie Żydów polskich

* W kręgu tematyki historycznej

* Proza „nurtu chłopskiego”

* Problematyka narodowościowa i etniczno-regionalna

* Spór o „nową prozę”

* Teatr i dramaturgia

* Krytyka, esej, opracowania encyklopedyczne lat ostatnich

Sylwetki pisarzy

* Leopold Staff

* Poeci z kręgu „Skamandra” po roku 1939

* Julian Tuwim

* Jan Lechoń

* Kazimierz Wierzyński

* Antoni Słonimski

* Jarosław Iwaszkiewicz

* Władysław Broniewski

* Konstanty Ildefons Gałczyński

* Julian Przyboś

* Mieczysław Jastrun

* Adam Ważyk

* Czesław Miłosz

* Tadeusz Różewicz

* Wisława Szymborska

* Zbigniew Herbert

* Miron Białoszewski

* Artur Międzyrzecki

* Wiktor Woroszylski

* Tadeusz Nowak

* Stanisław Grochowiak

* Ernest Bryll

* Jarosław Marek Rymkiewicz

* Jan Twardowski

* Ewa Lipska

* Stanisław Barańczak

* Zofia Nałkowska

* Maria Dąbrowska

* Witold Gombrowicz

* Jerzy Andrzejewski

* Ksawery Pruszyński

* Tadeusz Borowiki

* Hanna Malewska

* Igor Newerly

* Julian Stryjkowski

* Andrzej Kuśniewicz

* Marian Brandys

* Kazimierz Brandys

* Gustaw Herling-Grudziński

* Jan Józef Szczepanński

* Stanisław Lem

* Tadeusz Konwicki

* Władysław Terlecki

* Jerzy Szaniawski

* Sławomir Mrożek
piątek, 30 kwietnia 2010

Ważniejsze zjawiska w literaturze światowej minionego półwiecza

* Literatura francuska

* Literatura Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej

* Literatura angielska

* Literatura w języku niemieckim

* Literatura Ameryki Łacińskiej

* Literatura rosyjska i narodów byłego Związku Radzieckiego

* Informacje o pisarzach niektórych innych krajów

* Indeks nazwisk i tytułów